Salıpazarı'nda Asırlık Değirmen: Köylüler Yaşatmaya Devam Ediyor

HABERSAL ÖZEL HABER  - Samsun'un Salıpazarı ilçesinde, doğanın içerisinde saklı kalmış tarihi bir yapı, geçmişle bugün arasında köprü kurmaya devam ediyor. Tahnal Mahallesi Irmakiçi mevkisinde bulunan ve yaklaşık 160 yıllık olduğu tahmin edilen ahşap su değirmeni, aradan geçen onca zamana rağmen hâlâ çalışıyor. Üstelik hemen arkasında doğanın ziyaretçilere sunduğu iki ayrı şelale bulunuyor.

Kaç yıllık olduğunu köyün en yaşlıları bile bilmiyor
Salıpazarı'nın kırsal mahallelerinden Tahnal'da bulunan tarihi ahşap değirmen, bölgenin geçmişten günümüze ulaşan önemli yapıları arasında yer alıyor.
Değirmenin ne zaman inşa edildiğine ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor. Ancak yöre sakinlerinin kuşaktan kuşağa aktardığı hatıralar, yapının oldukça eski bir geçmişe sahip olduğuna işaret ediyor.
Bölgedeki değirmenin bakımını da üstlenen muhtar Hidayet'in anlattıkları, yapının geçmişine ilişkin dikkat çekici ipuçları veriyor.

Bu Habere de Bak

Fındık Fiyatları Ne Zaman Artacak? Samsun'da Bekleyiş Sürüyor

85 yaşındaki dedesinin bile değirmenin ne zaman yapıldığını bilmediğini söyleyen Hidayet, dedesinin 80 yaşında hayatını kaybeden babasının döneminde de değirmenin mevcut olduğunu ifade ediyor.
Bu anlatımlar, değirmenin geçmişinin yaklaşık 160 yıl öncesine kadar uzanabileceğini düşündürüyor.
Kesin inşa tarihi bilinmese de ahşap yapı, uzun yıllardır aynı yerde hizmet vermeyi sürdürüyor.
60-70 hanenin un ihtiyacına hizmet ediyor
Tarihi değirmeni benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri, yalnızca geçmişten kalan bir yapı olarak korunmaması.

Tahnal Irmakiçi mevkisindeki değirmen bugün de aktif olarak kullanılıyor ve köydeki yaklaşık 60-70 haneye hizmet veriyor.
Bölge halkının günlük yaşamında yerini koruyan değirmen, geleneksel üretim kültürünün günümüze taşınmasına da katkı sağlıyor.
Yüzyılı aşkın bir geçmişe sahip olduğu düşünülen yapının hâlâ kullanılması, yöre halkının tarihi mirasına gösterdiği özeni ortaya koyuyor.
Köylüler kendi imkânlarıyla ayakta tutuyor
Tarihi değirmenin bugüne ulaşmasında en büyük pay, ona sahip çıkan köy sakinlerine ait.
Yapının son kapsamlı onarımının yaklaşık 15-20 yıl önce gerçekleştirildiği belirtiliyor. Değirmenin çatısındaki sac kaplama ise yaklaşık 7 yıl önce yenilendi.
Bu çalışmaların tamamı köy halkının kendi kaynaklarıyla yapıldı.
Değirmenin mekanik aksamının işlevini sürdürebilmesi için de düzenli bakım gerekiyor.
Mahalle muhtarı Hidayet, değirmen taşının bakımını haftalık olarak kendisi gerçekleştiriyor. Böylece yıllardır kullanılan geleneksel sistemin çalışır durumda kalması sağlanıyor.

Suyla çalışıyor, elle de döndürülebiliyor
Asırlık değirmenin dikkat çeken bir başka özelliği ise taşının gerektiğinde insan gücüyle de hareket ettirilebilmesi.
Normal şartlarda su gücüyle çalışan değirmenin taşları, elle de döndürülebiliyor.
Muhtar Hidayet, değirmenin bu özelliğini uygulamalı olarak göstererek sistemin nasıl çalıştığını anlatıyor.
Geleneksel değirmenciliğin izlerini taşıyan yapı, yalnızca un öğütülen bir yer değil, geçmişin üretim yöntemlerini bugüne taşıyan canlı bir kültürel miras niteliği taşıyor.
Değirmenin arkasında iki ayrı şelale!
Tahnal Irmakiçi'nin sürprizi yalnızca tarihi değirmenle sınırlı değil.
Değirmenin arka bölümüne geçildiğinde ziyaretçileri bambaşka bir doğal güzellik karşılıyor.
Kayalıkların üzerinden hızla dökülen iki ayrı şelale, yemyeşil bitki örtüsüyle birleşerek etkileyici bir manzara oluşturuyor.
Suyun kayalara çarparak oluşturduğu görüntü ve çevredeki doğal doku, bölgeyi fotoğraf tutkunları ve doğaseverler açısından dikkat çekici bir noktaya dönüştürüyor.
Özellikle yağışların arttığı dönemlerde şelalelerden akan suyun miktarı da yükseliyor.

Sonbaharda başka bir güzelliğe bürünüyor
Tahnal'ın saklı doğal güzelliklerini keşfetmek isteyenler için sonbahar ayları ayrı bir önem taşıyor.
Ağaçların sarı, turuncu ve kahverenginin farklı tonlarına bürünmesiyle birlikte tarihi değirmenin çevresinde adeta doğal bir tablo oluşuyor.
Yağışlarla beslenen şelaleler ve bölgenin yoğun bitki örtüsü, sonbaharda etkileyici görüntüler ortaya çıkarıyor.
Ahşap değirmenin tarihi dokusu ile şelalelerin oluşturduğu manzara, ziyaretçilere aynı noktada hem kültürel hem de doğal güzellikleri görme fırsatı sunuyor.
Salıpazarı merkezine 26 kilometre uzaklıkta
Tarihi ahşap değirmen ve şelaleler, Salıpazarı ilçe merkezine yaklaşık 26 kilometre mesafede bulunuyor.
Tahnal Mahallesi merkezinden Irmakiçi mevkisine ulaşmak için ise yaklaşık 6,5 kilometrelik yol katetmek gerekiyor.
Ancak bölgenin kırsal konumu ve güzergâhın özellikleri nedeniyle burayı ilk kez ziyaret edeceklerin yöreyi bilen bir rehber eşliğinde hareket etmesi öneriliyor.
Özellikle yağışlı dönemlerde şelale çevresindeki kaygan kayalıklar ve suyun akış hızı nedeniyle dikkatli olunması gerekiyor.

Salıpazarı'nın korunmayı bekleyen kültürel mirası
Tahnal Irmakiçi'ndeki tarihi ahşap değirmen, geçmişin izlerini taşıyan kırsal yapıların yerel yaşam açısından ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Köy halkının dayanışmasıyla ayakta tutulan ve bugün de kullanılmaya devam eden değirmen, geleneksel üretim kültürünün yaşayan örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.
Hemen yanı başındaki iki şelaleyle birlikte düşünüldüğünde bölge, Salıpazarı'nın kültür ve doğa turizmi açısından değerlendirilebilecek saklı güzellikleri arasında bulunuyor.
Bir yanda nesiller boyunca çalışan asırlık değirmen, diğer yanda kayalardan dökülen iki şelale... Tahnal Irmakiçi, Salıpazarı'nın henüz geniş kitlelerce keşfedilmemiş tarih ve doğa duraklarından biri olarak dikkat çekiyor.

Bu Habere de Bak

Salıpazarı ve Terme'de su altyapısı için büyük çalışma