Samsun’un Salıpazarı ilçesinde 2019 yılında kurulan Salıpazarı Yerel Eylem Grubu Derneği, geride kalan 7 yılda turizmden tarıma, kadın girişimciliğinden eğitime kadar birçok alanda projeye imza attı. İlçenin farklı noktalarında bugün kullanılan bazı yatırımların arkasında da YEG desteği bulunuyor.

Salıpazarı’nda kırsal kalkınma denildiğinde son yıllarda adı en fazla duyulan yapılardan biri Salıpazarı Yerel Eylem Grubu Derneği oldu.

1 Ağustos 2019 tarihinde kurulan dernek, Avrupa Birliği destekli IPARD Programı içerisindeki LEADER yaklaşımıyla kamu kurumları, özel sektör, çiftçiler ve sivil toplum kuruluşlarını aynı yapı içerisinde buluşturmayı hedefledi.

Aradan geçen 7 yılda ise hazırlanan rapor ve toplantıların yanında ilçenin günlük yaşamına dokunan çok sayıda somut çalışma ortaya çıktı.

MEYDANDAN ŞELALEYE YEG İZİ

Salıpazarı Cumhuriyet Meydanı’na kazandırılan dev LED ekran ve ilçenin farklı noktalarında yer alan iki ayrı “Salıpazarı” yazısı, YEG desteğiyle hayata geçirilen çalışmalar arasında yer aldı.

Şehit İbrahim Yaman Parkı’ndaki ahşap ev, Karacaören Şelalesi ile kaya mezarlarının bulunduğu bölgelerde yapılan yürüyüş yolu çalışmaları da ilçenin turizm altyapısına yönelik desteklerin dikkat çeken örnekleri oldu.

Tepealtı Doğa, Fen ve Matematik Okulu’na verilen ekipman desteği ise çalışmaların yalnızca turizm ve üretimle sınırlı olmadığını gösterdi.

Yeni Mahalle’de oluşturulan Değirmen Kafe ve Kıl Çadırı da yöresel ürünlerin, kadın üreticilerin ve yerel gastronominin değerlendirilebileceği alanlardan biri olarak ilçeye kazandırıldı.

İLK STRATEJİ 2020’DE BAŞLADI

Derneğin kuruluşunun ardından hazırlanan 2020-2024 Yerel Kalkınma Stratejisi’nin uygulaması 2020 yılında başladı ve Eylül 2024’te tamamlandı.

Bu dönemde Salıpazarı’nın turizm potansiyelinin geliştirilmesi, yerel ürünlere katma değer sağlanması, kadın ve gençlerin ekonomik ve sosyal hayata daha fazla katılması ile yeni sivil toplum yapılarının oluşturulması temel hedefler arasında yer aldı.

TKDK kayıtlarına göre Salıpazarı Yerel Eylem Grubu Derneği adına IPARD II döneminde 14 Temmuz 2020 tarihli, 1 milyon 922 bin 155 lira toplam uygun harcama tutarına sahip LEADER sözleşmesi imzalandı.

Sözleşmede kamu katkısı yüzde 100, Avrupa Birliği payı ise kamu katkısının yüzde 90’ı olarak yer aldı.

2030’A KADAR 6,87 MİLYON LİRALIK YENİ DÖNEM

Salıpazarı YEG için yeni dönem IPARD III ile başladı.

TKDK’nın 4 Mart 2026 tarihli sözleşme listesinde dernek adına 6 milyon 870 bin 276 lira toplam uygun harcama tutarında yeni bir LEADER sözleşmesi bulunuyor.

30 Ocak 2026 başlangıç tarihli sözleşmenin uygulama süresi 30 Eylül 2030’a kadar devam edecek.

Buradaki önemli ayrıntı ise 6,87 milyon liranın tamamının bugüne kadar Salıpazarı’nda harcandığı anlamına gelmemesi. Bu rakam, 2030 yılına kadar yürütülecek Yerel Kalkınma Stratejisi kapsamında sözleşmeye bağlanan toplam uygun harcama tutarını ifade ediyor.

SALIPAZARI’NIN 30 TURİZM NOKTASI KAYDA ALINDI

YEG’in üzerinde en fazla durduğu başlıklardan biri turizm oldu.

Hazırlanan çalışmayla Salıpazarı’ndaki yaklaşık 30 doğal, tarihi ve kültürel değer kayıt altına alındı.

Karacaören Şelalesi, Gümbürük Kanyonu, Çağlayan Takım Şelaleleri, Garpukale, Yeşilköy Kaya Mezarları, Kınalık Yaylası, tarihi değirmenler, mağaralar ve kanyonlar ilçenin turizm envanterinde öne çıkan noktalar oldu.

Turizm potansiyelinin yalnızca kağıt üzerinde kalmaması amacıyla seyahat acenteleri de ilçeye getirildi.

2023 yılında Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten bölgeye turist getiren acente temsilcilerine Salıpazarı’nın turizm noktaları ve Yöresel Ürün Pazarı tanıtılırken, 2024 yılında Suudi Arabistanlı turizm acenteleriyle yeni tur bağlantıları üzerine görüşmeler yapıldı.

SALIPAZARI EMITT’TE TANITILDI

İlçenin tanıtım çalışmaları İstanbul’a kadar taşındı.

Salıpazarı’nın doğal güzellikleri, coğrafi işaretli kestane balı ve yöresel kestane böreği 2024 yılında EMITT Turizm Fuarı’nda turizm sektörünün temsilcileriyle buluşturuldu.

İlçe için farklı dillerde hazırlanan tanıtım materyalleri fuarda dağıtılırken, tur operatörleri ve seyahat acenteleriyle görüşmeler gerçekleştirildi.

KESTANE BALI İÇİN MARKALAŞMA ADIMLARI

Salıpazarı ekonomisinin önemli değerlerinden biri olan kestane balı da YEG çalışmalarının merkezinde yer aldı.

Kestane ve kestane balının geleceğine yönelik panel ve toplantılar düzenlenirken üreticiler, sektör temsilcileri ve uzmanlar bir araya getirildi.

2026 yılında Yayla Mahallesi Düzdağ mevkisindeki Yayla Bal Ormanı’nda gerçekleştirilen 2. Geleneksel Salıpazarı Kestane Balı Festivali ise yaklaşık 300 kişinin katılımıyla yapıldı.

Festivalle hem kestane balının tanıtılması hem de arıcılıkla kırsal turizmin birlikte geliştirilmesi hedeflendi.

FINDIĞIN YANINA SALEP

Salıpazarı ekonomisinin büyük ölçüde fındığa bağlı olması nedeniyle alternatif gelir kaynakları da YEG’in gündemine girdi.

Tıbbi ve aromatik bitkilere yönelik eğitimlerin ardından özellikle salep üretimi üzerinde duruldu.

2024 yılında üreticilere teorik ve uygulamalı salep yetiştiriciliği eğitimi verildi ve örnek üretim alanlarında dikim gerçekleştirildi.

Çalışmanın sonucu 2025 yılında sahada görüldü. İlçedeki örnek alanda ilk salep hasadı yapılarak Salep Hasat Şenliği düzenlendi.

Böylece yıllardır konuşulan “fındığa alternatif ürün” arayışında ilk kez uygulamalı bir model ortaya konuldu.

DÖRT YENİ SİVİL TOPLUM YAPISINA DESTEK

YEG’in ilçedeki etkilerinden biri de yeni sivil toplum yapılarına zemin hazırlaması oldu.

2020-2024 Yerel Kalkınma Stratejisi kapsamında Salıpazarı Üreten Toprak Analar Derneği, Salıpazarı Engelliler Derneği, Salıpazarı Gençlik Derneği ile Salıpazarı Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Yetiştirme, Araştırma ve Tanıtım Derneğinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütüldü.

Kurulan yapılara proje hazırlama, girişimcilik, organizasyon ve ekipman konularında destek verildi.

KADINLAR İÇİN 500 BİN LİRAYA YAKIN ÜRETİM EKİPMANI

Kadınların üretime katılması konusunda atılan adımlar daha sonra kooperatif modeline taşındı.

Salıpazarı Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi bünyesindeki Yöresel Ürün Atölyesi için 2026 yılında LEADER bütçesinden 499 bin 766 lira değerinde 28 kalem profesyonel üretim ve mutfak ekipmanı temin edildi.

Amaç, ilçede üretilen tarımsal ve yöresel ürünlerin yalnızca ham madde olarak satılması yerine işlenmesi, paketlenmesi ve daha yüksek katma değerle pazara sunulması.

ÇOCUKLAR VE GENÇLER DE UNUTULMADI

YEG’in çalışmalarında sosyal kalkınma da ayrı bir başlık oluşturdu.

LEADER desteğiyle Salıpazarı Anaokulu bünyesinde okul öncesi çocuklara yönelik STEM atölyesi oluşturulurken, eğitim altyapısına 3D yazıcı gibi teknolojik ekipmanlar kazandırıldı.

Tepealtı Doğa, Fen ve Matematik Okulu’na verilen ekipman desteğinin yanı sıra çocuk şenlikleri, gençlik faaliyetleri, spor etkinlikleri, girişimcilik eğitimleri ve afet farkındalık çalışmaları gerçekleştirildi.

HEDEF TURİZMİ GASTRONOMİYLE BİRLEŞTİRMEK

2026 yılıyla birlikte Salıpazarı’nın turizminde yeni bir rota oluşturulması için saha çalışmaları hız kazandı.

Karacaören Şelalesi, Asma Köprü, tarihi ahşap camiler ve Çalkaya Takım Şelaleleri’nde incelemeler yapılırken; Garpukale, kaya mezarları ve Türk tamgalarının bulunduğu güzergahların da bütüncül turizm rotasına dahil edilmesi gündeme geldi.

Yeni modelde amaç yalnızca insanların Salıpazarı’na gelip şelale görmesi değil.

Ziyaretçinin ilçede daha uzun süre kalması, yöresel ürün satın alması, gastronomi noktalarını kullanması ve kırsal ekonomiye doğrudan katkı sağlaması hedefleniyor.

7 YILIN ARKASINDA BİR EKİP VAR

Salıpazarı YEG’in kuruluşundan bugüne gelen süreçte ilçeden birçok isim çalışmalara katkı sundu.

Kuruluş ve yapılanma döneminde Emine Dağlıoğlu, Mesut Dağlıoğlu, Ertuğrul Öztürk ve Hakan Şahin’in katkıları öne çıkarken, projelerin hazırlanması ve sahada uygulanmasında Proje Müdürü Hatice Kurnaz önemli bir görev üstlendi.

Derneğin başkanlığını bugün Yılmaz Torun yürütüyor.

SALIPAZARI İÇİN ASIL SINAV ŞİMDİ BAŞLIYOR

Yedi yıllık tabloya bakıldığında Salıpazarı YEG’in en belirgin özelliği tek bir büyük yatırım yapmak yerine birbirini tamamlayan küçük ve orta ölçekli projelerle ilçede bir kalkınma altyapısı kurmaya çalışması oldu.

Şelaleden yürüyüş yoluna, meydandaki LED ekrandan kadın üretim atölyesine, salep tarlasından kestane balına, çocukların STEM eğitiminden turizm acentelerinin ilçeye getirilmesine kadar farklı alanlarda atılan adımlar bugün Salıpazarı’nın elindeki somut kazanımlar arasında bulunuyor.

Ancak YEG’in ikinci döneminde asıl başarı ölçüsü yapılacak proje veya etkinlik sayısı olmayacak.

Salıpazarı’na kaç turist geldiği, kaç kişinin yeni gelir elde ettiği, kadın kooperatifinin ne kadar ürün sattığı, salep gibi alternatif ürünlerin kaç üreticiye yayıldığı ve oluşturulan yapıların proje desteği sona erdiğinde kendi ayakları üzerinde durup duramadığı belirleyici olacak.

Çünkü kırsal kalkınmada kalıcı başarı, alınan hibeden çok o hibeyle kurulan sistemin yıllar sonra da çalışmaya devam etmesiyle ölçülüyor.