- Haberler
- Salıpazarı
- Kovayla Çıkarılıyor, Yalaklara Dolduruluyor: 70 Yıllık Gelenek Sürüyor
Kovayla Çıkarılıyor, Yalaklara Dolduruluyor: 70 Yıllık Gelenek Sürüyor
Samsun'un Salıpazarı ilçesine bağlı Tepealtı Demirli Mahallesi'nde geçmişi en az 70 yıl öncesine uzanan tarihi su kuyuları, çıkrık sistemiyle bugün de kullanılmaya devam ediyor.
Haberin Özeti
- • Tepealtı Demirli Mahallesi’nde yaklaşık 10 tarihi su kuyusu bulunuyor.
- • Geçmişi en az 70 yıl öncesine dayanan kuyuların bazılarında su, çıkrık sistemiyle çekiliyor.
- • Kuyulardan çıkarılan su içilmiyor; hayvan yalaklarına doldurularak hayvanların su ihtiyacında kullanılıyor.
Samsun’un Salıpazarı ilçesine bağlı Tepealtı Demirli Mahallesi, yıllardır ayakta kalan geleneksel su kuyularıyla dikkat çekiyor. Mahalle sakinlerinin anlatımına göre geçmişi en az 70 yıl öncesine dayanan kuyular, bölgenin eski yaşam kültürünün günümüze ulaşan önemli örnekleri arasında bulunuyor.
Mahallenin farklı noktalarında bulunan yaklaşık 10 su kuyusunun bazılarının halen kullanılmaya devam ettiği belirtiliyor. İçme suyu amacıyla kullanılmayan kuyulardan çıkarılan su, özellikle hayvanların su ihtiyacının karşılanmasında değerlendiriliyor.
SU, ÇIKRIK SİSTEMİYLE KUYUDAN ÇEKİLİYOR
Tepealtı Demirli Mahallesi’ndeki kuyuların en dikkat çekici özelliklerinden biri de suyun geleneksel yöntemle çıkarılması. Kuyuların üzerinde bulunan ve bölgede “çıkrık” olarak bilinen mekanizma sayesinde kova kuyuya indiriliyor, ardından çıkrık çevrilerek su dolu kova yukarı çekiliyor.
Yıllardır kullanılan bu yöntem, geçmişte köy yaşamında suya ulaşmanın temel yollarından biri olurken, mahalledeki bazı kuyularda bugün de varlığını sürdürüyor.
KUYULARIN YANINDA HAYVAN YALAKLARI BULUNUYOR
Kuyulardan çıkrık yardımıyla çekilen su, hemen yanlarında bulunan hayvan yalaklarına boşaltılıyor. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanların su ihtiyacı bu yalaklardan karşılanıyor.
Kuyu, çıkrık ve hayvan yalaklarının birlikte oluşturduğu yapı, geçmişte kırsal yaşamın nasıl sürdürüldüğünü gösteren dikkat çekici bir bütünlük oluşturuyor.
KIRSAL YAŞAMIN SESSİZ TANIKLARI
Modern su sistemlerinin yaygınlaşmasından önce köy yaşamının önemli parçalarından biri olan kuyular, sadece su ihtiyacını karşılayan yapılar olarak değil, geçmişteki günlük hayatın da birer tanığı olarak önem taşıyor.
Çıkrık mekanizmaları ve yanlarındaki yalaklarla birlikte günümüze ulaşan kuyuların bir kısmı yıllara meydan okuyarak ayakta kalırken, halen kullanılan örnekler mahallede eski yaşam kültürünün tamamen kaybolmadığını gösteriyor.
AYNI MAHALLEDE YAKLAŞIK 10 TARİHİ KUYU
Tepealtı Demirli Mahallesi’nde benzer özelliklere sahip yaklaşık 10 tarihi su kuyusunun bulunduğu ifade ediliyor. Mahalle sakinleri tarafından yıllardır bilinen bu yapılar, Salıpazarı’nın kırsal kültür mirasının az bilinen değerleri arasında yer alıyor.
Geçmişte günlük yaşamın vazgeçilmez parçası olan kuyular, bugün hem kullanım amaçlarını kısmen sürdürüyor hem de çıkrık sistemi ve hayvan yalaklarıyla birlikte bölgenin geçmişine ışık tutuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Kuyulardan çıkarılan su içiliyor mu?
Hayır. Kuyulardaki su içme amacıyla kullanılmıyor. Daha çok hayvanların su ihtiyacının karşılanmasında değerlendiriliyor.
2. Kuyulardan su nasıl çıkarılıyor?
Su, kuyuların üzerinde bulunan ve “çıkrık” adı verilen geleneksel mekanizma yardımıyla kova kullanılarak çekiliyor.
3. Tarihi kuyular hâlâ kullanılıyor mu?
Mahalledeki kuyuların bazıları günümüzde de aktif olarak kullanılmaya devam ediyor.
