Fındık üreticisinin aylardır merakla beklediği 2026 yılı Toprak Mahsulleri Ofisi fındık alım fiyatı açıklandı.

Fiyat açıklandı ama üreticinin kafasındaki soru işaretleri ortadan kalkmadı.

Tam tersine, yeni sorular ortaya çıktı.

Bu fiyat üreticiyi memnun eder mi?

Bana göre etmez.

Çünkü açıklanan fiyat, fındığın gerçek üretim maliyetleriyle örtüşmüyor. Kâğıt üzerinde yüksek gibi gösterilen rakam, bahçeye girildiğinde eriyip gidiyor.

Mazot pahalı.

Gübre pahalı.

İlaç pahalı.

Tırpan parası pahalı.

İşçi yevmiyesi pahalı.

Patoz parası pahalı.

Nakliye pahalı.

İşçinin yemeği, suyu, ulaşımı ayrı bir maliyet.

Üretici daha fındığı çuvala koymadan borçlanıyor. Hasat sonunda eline geçen para ise çoğu zaman maliyetleri karşılamaya, borçları kapatmaya ve bir sonraki sezona hazırlanmaya yetmiyor.

Şimdi TMO’ya sormak gerekiyor:

Bu fiyat hangi hesaba göre belirlendi?

Bir dönüm fındık bahçesinin yıllık bakım maliyeti gerçekten hesaplandı mı?

İşçi ücretleri dikkate alındı mı?

Mazotun, gübrenin, ilacın son bir yıldaki artışı hesaba katıldı mı?

Üreticinin bir yıllık emeğine, riskine ve geçimine herhangi bir pay bırakıldı mı?

Yoksa yine masa başında birkaç rakam yan yana getirildi, üzerine küçük bir refah payı eklenerek “üreticiyi koruyan fiyat” diye mi açıklandı?

Fındık üreticisi sadaka istemiyor.

Emeğinin karşılığını istiyor.

Bahçesinde bir yıl boyunca çalışan, zirai donla, hastalıkla, zararlıyla, sel ve fırtınayla mücadele eden üreticinin hakkı; ancak masraflarını çıkarabildiği bir fiyat değildir.

Üreticinin de kazanması gerekir.

Üretici kazanamazsa bahçesine bakamaz.

Bahçesine bakamazsa verim düşer.

Verim düşerse Türkiye’nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biri olan fındık zarar görür.

Yıllardır aynı yanlış yapılıyor. Fındık fiyatı açıklanırken yalnızca ürünün bugünkü piyasa değeri konuşuluyor. Üreticinin yaşam maliyeti, borcu, ailesinin geçimi ve gelecek sezon yapacağı masraf göz ardı ediliyor.

Üstelik açıklanan fiyatın tek başına hiçbir anlamı yok.

TMO piyasaya zamanında girmezse, yeterli alım merkezi açmazsa, randevu sürecini zorlaştırırsa, ürün kabul şartlarını ağırlaştırırsa ve ödemeleri geciktirirse üretici yine tüccarın insafına bırakılır.

Üreticinin paraya hasat günü ihtiyacı var.

Bir ay sonra değil.

İki ay sonra hiç değil.

Borcu olan üretici bekleyemez. Okul masrafını, işçi parasını, gübre borcunu ve banka taksidini ödemek zorundadır. Bekleyemeyen üretici de ürününü düşük fiyattan satmak zorunda kalır.

Sonra çıkıp “TMO fiyatı üreticinin yanında” demek gerçeği değiştirmez.

Üreticinin yanında olmak açıklama yapmakla olmaz.

Maliyeti doğru hesaplamakla olur.

Alım garantisi vermekle olur.

Ödemeyi zamanında yapmakla olur.

Piyasadaki tekelleşmeyi engellemekle olur.

Üreticiyi tüccarın ve büyük alıcıların karşısında yalnız bırakmamakla olur.

Bugün açıklanan fiyat belki bazı çevreler tarafından “iyi fiyat” olarak anlatılacaktır.

Ama bahçeye girmeyen, tırpan parasını ödemeyen, işçi çalıştırmayan, patoz sırası beklemeyen ve fındık çuvalını sırtında taşımayanların yaptığı fiyat yorumunun üretici açısından fazla bir değeri yoktur.

Gerçek hesap bahçede yapılır.

Bahçedeki hesap ise şunu söylüyor:

Bu maliyetlerle bu fiyat üreticiyi kurtarmaz.

Üreticinin yüzünü güldürmeyen bir fiyat, başarılı bir tarım politikası olarak sunulamaz.

Fındık Türkiye’ye döviz kazandırıyor.

Ama fındığı üreten çiftçi her yıl biraz daha fakirleşiyor.

Asıl sorgulanması gereken çelişki budur.

Ülkeye kazandıran üretici neden kazanamıyor?

Bu soru cevaplanmadığı sürece açıklanan her fiyat eksik, her destek yetersiz, her “üreticinin yanındayız” açıklaması havada kalacaktır.